Polskie Towarzystwo Zakazen Szpitalnych

/* */


PTZS

Menu główne

	Strona główna
	Władze
	Członkowie
	Współpraca
	Program czynnego nadzoru
	Publikacje
	Dwumiesięcznik "Zakażenia"
	Programy naukowe
	Kongresy
	Kontakt
	Kurs
	News List

Program czynnego nadzoru

	System
	Działania
	Autorzy
	Rekomendacje

Kongresy

	X Jubileuszowy Zjazd PTZS
	Sympozjum
	XI Zjazd PTZS
	XII Zjazd PTZS
	XIII Zjazd PTZS
	XIV Zjazd PTZS
	XXVI Ogólnopolskie Sympozjum Neonatologiczne
	XVI ZJAZD PTZS
	XVII Zjazd Polskiego Towarzystwa Zakażeń Szpitaln
	IV Konferencja Bezpieczny Szpital

Kurs

Publikacje

Wersja do drukowania

Praktyczne metody kontroli zakażeń -
Manual of Infection Control Procedures.

Autor:
Nizam N. Damani

Wydane przez:
Polskie Towarzystwo Zakażeń Szpitalnych, Kraków, 1999

Współczesna medycyna obok wspaniałych osiągnięć, niesie też ze sobą negatywne skutki w postaci np. zwiększonej podatności na zakażenia. Zakażenia szpitalne są obecnie jedną z głównych przyczyn chorób zakaźnych i dotyczą wszystkich szpitali na świecie - nawet w krajach bardzo rozwiniętych cywilizacyjnie. Zakażenia te stanowią zagrożenie zarówno dla pacjentów jak i personelu szpitalnego. Ich występowanie niejednokrotnie powoduje pogorszenie przebiegu choroby podstawowej, wydłuża okres hospitalizacji i zwiększa koszty leczenia. Brak należytej uwagi poświęcanej temu zagadnieniu wynika zarówno z niskiej kompetencji zawodowej jak i zwykłej niechęci do zmian i postępu w medycynie. Jedynie zrozumienie przyczyn powstawania, dróg przenoszenia i wprowadzanie skutecznych metod zapobiegania może przynieść zmniejszenie się liczby zakażeń szpitalnych. Zakażenia szpitalne będą istniały zawsze, ale istotne jest dla danego szpitala i całego procesu leczniczego w jakim odsetku one występują. W krajach, gdzie medycyna postawiona jest na należycie wysokim poziomie, prowadzona jest ciągła i szczegółowa rejestracja zapadalności na zakażenia szpitalne,oraz ich merytoryczna kontrola i zapobieganie. Każdy kraj wypracował specyficzną metodykę zwalczania zakażeń szpitalnych, istnieje bowiem lokalna specyfika schorzeń, a też różna organizacja służby zdrowia. Zakażenia szpitalne nie są uważane za uchybienie szpitala, ale za zjawisko nieodłączne od ich istnienia. Niemniej jednak zapobieganie zakażeniom nabywanym w zakładach opieki zdrowotnej pozostaje jednym z głównych zadań pracowników tych zakładów. Do lat 60-tych zalecenia dotyczące kontroli zakażeń szpitalnych były subiektywne, oparte w dużej mierze na doświadczeniach indywidualnych, często nawet na doniesieniach anegdotycznych. W ostatnim dwudziestoleciu zwalczanie zakażeń szpitalnych uznano za temat w medycynie zasadniczy, omawiany szczegółowo w licznych opracowaniach naukowych. Jednym z nich jest książka Nizama Damaniego. W książce tej - w oparciu o aktualną wiedzę naukową oraz zalecenia różnych towarzystw naukowych w zakresie zapobiegania i kontroli zakażeń w jednostkach opieki zdrowotnej - podjęto próbę dostarczenia pracownikom opieki zdrowotnej wszystkich praktycznych informacji na temat kontroli zakażeń szpitalnych. Polskie Towarzystwo Zakażeń Szpitalnych wraz z Ministerstwem Zdrowia (realizacja etapu edukacyjnego programu zamawianego KBN PBZ-012/13) podjęło się sfinansowania polskiej wersji tego opracowania. Książka jest nowocześnie napisanym podręcznikiem zawierającym wszystkie niezbędne - teoretyczne i praktyczne - wiadomości na temat możliwości rozpoznawania i zapobiegania zakażeniom szpitalnym. Układ podręcznika jest przejrzysty, dzięki umiejętnemu podziałowi treści na rozdziały. Organizacja jest podstawą wszystkich programów zwalczania zakażeń szpitalnych i wymaga współpracy personelu posiadającego nie tylko specjalistyczną wiedzę i doświadczenie, ale także dostateczne fundusze. Książka opisuje różne metody nadzoru, podając ich zalety i wady. Przedstawione są zasady izolacji chorych, z uwzględnieniem rutynowych i szczególnych środków ostrożności związanych z drogami przenoszenia zakażeń. Rozdział o zapobieganiu zakażeniom wywołanym przez swoiste patogenny zawiera szczegółowe porady na temat zakażeń wywołanych przez szczepy MRSA, w przypadkach zakażeń meningokokowych zatruć i zakażeń pokarmowych, gruźlicy, opryszczki i półpaśca, legionellozy, zakażeń wywołanych przez Clostridium difficille, oporne pałeczki Gram ujemne, wankomycynooporne enterokoki, wirusowej gorączki krwotocznej, choroby Creutzfeldta?Jakoba. Dwa rozdziały poświęcone zostały krwiopochodnemu zapaleniu wątroby i zakażeniu HIV oraz zapobieganiu zakażeniom u pracowników ochrony zdrowia, w tym postępowaniu w przypadku skaleczenia się ostrymi przedmiotami. Cztery krótkie, lecz wyczerpujące, rozdziały poświęcone są zakażeniom związanym z leczeniem dożylnym, zakażeniom układy moczowego, szpitalnemu zapaleniu płuc i zakażeniom rany operacyjnej. Zostały również omówione problemy higieny szpitalnej, w tym higiena żywienia, prania i właściwa gospodarka odpadami szpitalnymi. Książka ma duże walory dydaktyczne i może służyć do szkolenia personelu w zakresie zwalczania zakażeń szpitalnych. Zawiera wiele porad praktycznych, czytelnych tabel, wykresów oraz definicji. Zasady postępowania są opisane szczegółowo i dostarczają wystarczającej informacji dla wykonywania poszczególnych procedur. Na podstawie zawartych w opracowaniu informacji można w opracowywać bardziej szczegółowe instrukcje postępowania na poszczególnych stanowiskach pracy we własnym szpitalu. Dodatkowo cytowana jest najważniejsza i aktualna literatura tematu oraz polskie podstawy prawne dotyczące zagadnień zakażeń szpitalnych. Opracowanie to powinno być bardzo użyteczne jako uzupełniający podręcznik kontroli zakażeń dla każdego Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych w polskich szpitalach; może także być używane przy opracowywaniu programu oceny jakości zwalczania zakażeń.

Zakażenia szpitalne w Polsce-

Zbiór publikacji związanych z ogólnopolskim programem nadzoru nad zakażeniami szpitalnymi Polskiego Towarzystwa Zakażeń Szpitalnych wydanych w latach 1999 - 2003

Autor:
Praca zbiorowa pod redakcją dr hab. med. Małgorzaty Bulandy

Wydane przez:
Polskie Towarzystwo Zakażeń Szpitalnych Kraków, 2003

W zbiorze zebrano opublikowane w latach 1999 - 2003 prace poświęcone problematyce zakażeń szpitalnych. W większości z nich prezentowane są wyniki uzyskane w ramach pierwszego ogólnopolskiego programu nadzoru nad zakażeniami szpitalnymi opracowanego i koordynowanego przez Polskie Towarzystwo Zakażeń Szpitalnych
W ramach tego programu już od 1997 roku w wielu polskich szpitalach wdrożono jednolity systemu rejestracji zakażeń szpitalnych, który był z pewnymi modyfikacjami prowadzony do końca 2001 roku. Program objął 116 szpitali w całej Polsce, które dobrowolnie do niego przystąpiły wnosząc dane o zakażeniach szpitalnych dotyczące w sumie 15% łóżek szpitalnych w Polsce oraz 20% ogółu hospitalizowanych chorych.
Zgodnie z zasadami obowiązującymi w programie, nakazującymi przekazywanie wyników badań epidemiologicznych w szpitalach wszystkim zainteresowanym, globalne dane pochodzące z kolejnych, corocznych analiz były opracowywane przez zespół koordynujący i publikowane w czasopismach medycznych, których zakres tematyczny obejmował epidemiologie zakażeń, bądź też przeznaczonych dla czytelników zajmujących się zarządzaniem w ochronie zdrowia.
Znakomitą większość tych publikacji zebrano w niniejszym wydawnictwie. Wśród 32 prac zamieszczonych w zbiorze znajdują się zarówno prace przekrojowe prezentujące podstawy teoretyczne nadzoru nad zakażeniami szpitalnymi, jak i prace szczegółowo analizujące współczynniki zachorowalności, śmiertelności, przedłużenie pobytu czy czynniki etiologiczne poszczególnych form zakażeń, ze szczególnym uwzględnieniem szpitalnych zapaleń płuc, zakażeń miejsca operowanego oraz zakażeń krwi.
Jako koordynatorzy programów Towarzystwa i wydawcy tego zbioru mamy nadzieję, że zawarte w nim informacje zostaną w przyszłości z pożytkiem wykorzystane przez osoby zajmujące się zakażeniami szpitalnymi do ich różnych aktywności zawodowych i naukowych, zaś przez osoby zarządzające do konstruowania wartościowych i skutecznych programów nadzoru nad zakażeniami.
Celem wydanego z okazji jubileuszowego, dziesiątego zjazdu Polskiego Towarzystwa Zakażeń Szpitalnych opracowania, było nie tylko zebranie w formie jednego tomu rozproszonych w różnych czasopismach publikacji dotyczących zakażeń szpitalnych w Polsce, ale przede wszystkim przekazanie je możliwie wszystkim członkom zespołów kontroli zakażeń w szpitalach uczestniczących w programach Towarzystwa, bez których pracy nie byłoby możliwe zebranie tak wartościowego materiału naukowego. Przekazując ten zbiór w ręce wszystkich przyszłych czytelników chcemy w ten sposób podkreślić rolę wszystkich naszych kolegów uczestniczących w programach i podziękować za ich pracę.

Zarząd Towarzystwa
i zespół koordynacyjny jego programów

OPISOWA ANALIZA ZAKAŻEŃ SZPITALNYCH W POLSCE

Autor: Jadwiga Wójkowska-Mach

Praca doktorska
wykonana w Zakładzie Bakteriologii Katedry Mikrobiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Kierownik: prof. dr hab. Piotr B. Heczko Promotor: prof. dr hab. Piotr B. Heczko

Zakażenia szpitalne są jedną z głównych przyczyn współczesnych chorób zakaźnych i dotyczą wszystkich szpitali, od najniższych szczebli po wysoce specjalistyczne kliniki i instytuty - na całym świecie, nawet w najbardziej rozwiniętych krajach, a dążenie do ograniczenia liczby zakażeń szpitalnych należy do podstawowych, etycznych i profesjonalnych obowiązków kierownictwa i personelu opieki zdrowotnej w każdym szpitalu. Częstotliwość występowania zakażeń pozostaje w ścisłym związku z rodzajem wykonywanych u pacjentów zabiegów diagnostycznych i leczniczych.
Celem pracy była analiza epidemiologiczna zakażeń szpitalnych występujących w polskich szpitalach w 1999 r., a w szczególności określenie:
1. częstości oraz współczynników zachorowalności i śmiertelności dotyczącej epidemiologicznie najważniejszych zakażeń szpitalnych, to jest: szpitalnych zapaleń płuc, zakażeń układu moczowego, rany operacyjnej oraz pierwotnego zakażenia krwi;
2. przeanalizowanie epidemiologii zakażeń szpitalnych występujących na poszczególnych typach oddziałów, ze szczególnym uwzględnieniem oddziałów intensywnej opieki medycznej, chirurgicznych, medycyny ogólnej, położniczo-ginekologicznych oraz noworodkowych;
A ponadto:
1. przeprowadzenie oceny wpływu wybranych czynników ryzyka na epidemiologię zakażeń w populacji pacjentów hospitalizowanych;
2. dokonanie analizy wpływu zakażeń szpitalnych na długość pobytu pacjentów w szpitalu.
Materiały i metody Badania w analizowanym roku 1999 przeprowadzono na grupie 120 szpitali, obejmujących 43 948 (20,4%) łóżek szpitalnych, gdzie leczeniem i analizą epidemiologiczną objęto 513 807 (20,4%) pacjentów.
Wyniki Ogólny współczynnik zachorowalności wynosił 1,9, natomiast średnia wartość współczynnika dla szpitali rejestrujących wg rekomendowanej metody biernej (średnia) wynosiła 2,2, przy odchyleniu standardowym (SD): 3,0.
Spośród ogólnej liczby 10 107 pacjentów z zakażeniami szpitalnymi (występującymi pojedynczo, bądź z kilkoma współistniejącymi zakażeniami), było 988 chorych u których stwierdzono jednoczesne występowanie dwóch i więcej form zakażeń. Dla 189 pacjentów nie określono formy klinicznej zakażenia. Analiza poszczególnych przypadków zakażeń, pozwoliła na szczegółową identyfikację 11 157 przypadków zakażeń szpitalnych, poniższe wyniki odnoszą się do ogólnej liczby zakażeń otrzymanych na drodze identyfikacji bezpośredniej (bez wykluczania).
Spośród ogólnej liczby pacjentów z zakażeniami (10 107 osób), u 699 stwierdzono zgon bezpośrednio bądź pośrednio związany z zakażeniem szpitalnym, stąd ogólny współczynnik śmiertelności kształtował się na poziomie 6,9%, a biorąc pod uwagę tylko kompletne dane: 7,1%. Najwyższy współczynnik śmiertelności odnotowano dla oddziałów intensywnej opieki medycznej (22,4%) oraz w grupie osób starszych, w wieku 75 lat i więcej (12,7%), natomiast najniższy stwierdzono na oddziałach ginekologiczno-położniczych (poniżej 0,5%) oraz u dzieci w wieku do ukończenia 14 lat (poniżej 1%).
WNIOSKI
1. Istnieje możliwość uzyskiwania wiarygodnych danych epidemiologicznych dotyczących zakażeń szpitalnych w warunkach polskich.
2. Epidemiologia zakażeń szpitalnych w polskich szpitalach, przy uwzględnieniu biernej metody zbierania danych, nie różni się w istotny sposób od wyników uzyskiwanych w krajach prowadzących nadzór nad zakażeniami od wielu lat.
3. Analiza śmiertelności pacjentów, u których stwierdzono zakażenie szpitalne odpowiada zjawiskom ogólnoświatowym, z wyjątkiem zakażeń krwi, które są rzadko rozpoznawane u leczonych pacjentów, na co wskazuje niski współczynnik zachorowalności. Prawdopodobną przyczyną zaobserwowanego zjawiska jest zbyt mała ilość badań mikrobiologicznych wykonywanych na potrzeby nadzoru epidemiologicznego.
4. Największe ryzyko wystąpienia zakażenia szpitalnego, zarówno w polskim szpitalu, jak i w innych programach nadzoru, wiąże się z hospitalizacją pacjentów w oddziałach intensywnej opieki medycznej. Natomiast wśród czynników ryzyka w znacznym stopniu zwiększających ryzyko wystąpienia zakażenia oraz istotnie wpływających na śmiertelność wskazano: wiek powyżej 74 lat, procedury diagnostyczne i terapeutyczne na górnych drogach oddechowych, wkłucia do naczyń krwionośnych, cewnikowanie pęcherza moczowego oraz u noworodków: waga urodzeniowa poniżej 2 500 gramów.
5. Dzięki uzyskaniu wiarygodnych danych, szczególnie dotyczących śmiertelności pacjentów z zakażeniami szpitalnymi oraz przedłużenia pobytu w związku z wystąpieniem zakażeń szpitalnych możliwe jest przeprowadzenie analiz ekonomicznych kosztochłonności omawianego zjawiska.

Pełen tekst pracy dostępny w Bibliotece Medycznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, ul. Medyczna 7.
www.bm.cm-uj.krakow.pl